• ۱۳۹۸ چهارشنبه ۲۹ خرداد
  • اِلأَربِعا ١٥ شوال ١٤٤۰
  • Wednesday, June 19, 2019
کلیدواژه: 62491
تاریخ انتشار:۱۳۹۷ يکشنبه ۲۴ تير، ساعت 13:04
تاریخ بروزرسانی:۱۳۹۷/۴/۲۴
نظام خانواده، یک نهاد اساسی و محوری در جامعه است و به عنوان هسته ی اولیه برای سایر نهادهای اجتماعی به شمار می رود

مقدمه
لزوم پوشیدگی زن در برابر مرد بیگانه یکی از مسائل مهم اسلامی است. در خود قرآن کریم درباره ی این مطلب تصریح شده است. بنابراین در اصل مطلب از جنبه ی اسلامی نمی توان تردید کرد. رعایت پوشش توسط زن در برابر مرد بیگانه، یکی از مظاهر لزوم حریم میان مردان و زنان اجنبی است، همچنان که عدم جواز خلوت میان زن و مرد نامحرم یکی دیگر از مظاهر آن است. هر انسانی یک بعد شخصیتی دارد و یک بعد جنسیتی. زن بی حجاب با جنسیت خود وارد جامعه می شود؛ از طرف دیگر مردان هم برخی با جنسیت خود وارد جامعه می شوند و برخی با شخصیت خود. در تقابل دو گروه از زنان و مردانی که با جنسیت خود در جامعه حضور یافته اند، این مردان هستند که بر زن غلبه پیدا می کنند زیرا جنسیت مرد از جنسیت زن قوی تر و سودجوتر است.
مفهوم خانواده
نظام خانواده، یک نهاد اساسی و محوری در جامعه است و به عنوان هسته ی اولیه برای سایر نهادهای اجتماعی به شمار می رود. این نظام کوچک ترین واحد اجتماعی است که اساس و زیرساخت واحدهای بزرگ اجتماعی بشری به شمار می رود. افرادی که در این واحد کوچک اجتماعی رشد می یابند و تربیت می شوند به میزان رشد و شکوفایی شان در واحدهای اجتماعی بزرگ انسانی سهم دارند. افرادی که روزی به عنوان فرمان روای مقتدر و سیاست مدار سترگ و مدیر نیرومند، و مبتکر توانا در جامعه ظهور می کنند و مسئولیت های سنگین و خطیری را به عهده می گیرند، نظام خانواده و کانون گرم پدر و مادر، تربیت گاه نخستین آن ها است.
رشد و شکوفایی این نظام محبوب و بی بدیل، مرهون شناخت و رعایت دقیق حقوق هریکی از اعضای آن نسبت به یک دیگر است؛ همان طوری که نظام های بزرگ اجتماعی، قوانین و حقوق خاص خودشان را در ارتباط با اداره و استحکام و رشد و بالندگی دارند.
خانواده، به ما کمک می کند تا نقش های اجتماعی آشکار و ضمنی لازم برای عمل کرد در جهان بیرون را بیاموزیم. خانواده، امکان آموزش این نقش ها به ما را دارد، چرا که نزدیک ترین افراد به ما که از دانش و انگیزه ی لازم برای آموزش این نقش ها برخوردار هستند، خانواده ی ما هستند.
مهم ترین ارکان در نظام خانواده پدر و مادر و زن و شوهر هستند که هرکدام از حقوق ویژه ای در ارتباط با یک دیگر و نیز با فرزندان برخوردار هستند.  رعایت این حقوق، رشته های پربار نظام خانواده را مستحکم می سازد. تأمین شرایط زندگی شیرین و شایسته و ایجاد محیط سالم و امن، محصول ایمان و اعتقاد زن و مرد به قانون دینی و عمل بر طبق آن است.
انواع خانواده
-خانواده ی به سامان:
از نظرگاه کلّی، خانواده ی به سامان، خانواده ای مبتنی بر روابط نخستین (بسیار نزدیک و رودررو) و پای بند به اخلاق، حقوق و مسئولیت پذیری متقابل، بهره مندی از عواطف یک دیگر، اعتدال در روابط، انضباط دوطرفه و استوار، کنترل کافی و رعایت اصول و ضوابط و.. . است.4 ویژگی این نوع از خانواده ها، استحکام و ثبات در روابط بین اعضای خانواده است که وظایف و نقش های هر یک از اعضا روشن و مشخص است و از سوی هر کدام، به خوبی ایفا می شود.
- خانواده ی نابه سامان:
این نوع از خانواده ـ آن چنان که از نامش پیداست ـ خانواده ای است از هم گسیخته و بی ثبات که همه یا برخی از اعضا، با نقش های مورد انتظار از آن ها آشنایی کافی ندارند و یا در ایفای آن ها با مشکل روبرو هستند. در این خانواده، اصول و ضوابط زندگی مشترک رعایت نمی شود و افراد، حقوق یک دیگر را به رسمیت نمی شناسند و تکلیف و مسئولیت خود را در مقابل یک دیگر انجام نمی دهند.
کارکردهای خانواده
کارکرد خانواده به عنوان میانجی، در اجتماعی شدن فرزندان و همنوائی عمیق آن ها با هنجارهای اجتماعی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. جنبه های ژرف و نهان شخصیت انسان ناشی از آموزش و پرورش دوران کودکی است و از آن جا که نخستین سال های زندگی انسان در محیط خانواده می گذرد و در این دوران است که پایه شخصیت او گذاشته می شود، می توان به اهمیت خانواده و تاثیری که در پرورش فرد و قوای روحی و اخلاقی او دارد پی برد.
علاوه بر کارکرد اجتماعی نمودن، دیگر کارکردهای خانواده در ارتباط با انواع آن متفاوت است ولی در هر حال می توان ویژگی های اساسی مشابهی را در انواع مختلف خانواده تشخیص داد. وظیفه ی فرزندزائی، ایجاد هویت اجتماعی، حمایت و ارشاد فرد، از جمله کارکردهایی است که در تمام جوامع و انواع خانواده ها عمومیت دارد.
روش های تحکیم خانواده
1- استحکام روابط میان اعضا
علاقه داشتن به یک رابطه ی سالم، ایجاد یک کانون گرم و صمیمی و رسیدن به تفاهم، مسئولیت همه ی اعضای خانواده به ویژه زن و شوهر است. می توان گفت که حل مسائل زناشویی و خانوادگی مستلزم کوشش همه جانبه ی اعضای خانواده به خصوص زن و شوهر است.
2-  پیوند بین اعضای خانواده
در ارزیابی روابط زناشویی، هر یک از زوج ها باید بدانند که همسر او نزدیک ترین و محرم ترین فرد به او است. لذا توصیه می شود به همسرتان به عنوان یک نیمه تن، حامی و پشتیبان نگاه کنید و تلاش نمایید وی را خوشبخت کنید. خداوند در قرآن کریم می فرماید: «هُنَّ لباسٌ لکُم وَ انتُم لباسٌ لهنَّ؛ زنان به منزله ی لباسی برای شمایند و شما به منزله ی لباسی برای آن ها.»
3- کسب دانش و مهارت
انجام دادن هر کاری به مهارت و دانش نیاز دارد. یعنی برای یک همسر توانا شدن، باید دانایی ها، دانش ها و مهارت های لازم را کسب کرد. از این رو توصیه می شود با مطالعه ی کتاب های مربوط به تعلیم و تربیت، روان شناسی خانواده و آئین همسرداری و شرکت در جلسه های آموزشی خانواده به دانش و مهارت خود بیفزایند.
4-  روابط سالم میان اعضا
خانواده نهاد اصلی و ویژه در جامعه است و برقراری روابط انسانی سالم و درست میان اعضای خانواده مهم ترین عامل سلامت خانواده است. سعی کنید با همدلی، همفکری، همکاری و هماهنگی، روابط سالمی را میان اعضای خانواده ی خود برقرار نمایید. امام صادق(ع) فرمودند: «وَ مَن حَسُن بِرُّه باَهلِه زاد اللّه ُ فی عمرِه؛ هر کس با خانواده اش نیک رفتار باشد، خداوند بر عمرش بیفزاید.»
5- یجاد امنیت روانی
لازمه ی استمرار روابط زناشویی سالم، داشتن تعهد و وفاداری، اعتماد، انصاف، صمیمیت، پذیرش متقابل، سعه ی صدر، تفاهم و اعتماد است. با رعایت این اصول نسبت به همسرتان احساس مسئولیت کنید و در خانه، فضایی سرشار از امنیت عاطفی ایجاد کنید. امام سجاد(ع) فرمود: «... و اِنَّ أرضاکم عند اللّه أسبغکم علی عَیاله؛ خدا از کسی که زمینه ی آسایش خانواده ی خود را (آبرومندانه) فراهم سازد خشنودتر است.
6- تأیید همدیگر
مورد صحبت و توجه قرار گرفتن از نیازهای اساسی انسان است. سعی کنید در روابط زناشویی تان به طریقی رفتارهای مطلوب همسرتان را مورد توجه قرار دهید و تأیید کنید. همسر شما باید بفهمد که برای او ارزش قائل هستید. خلاصه آن که تشویق، تأیید و بیان نکات مثبت، باید به طور آشکار و یا در جمع باشد و تذکر نکات منفی و انتقاد باید به شکل محرمانه و در تنهایی صورت گیرد. پیامبر اسلام(ص) فرمودند: «خَیرکُم خَیرکُم لاَهلِه؛ بهترین شما، بهترین برای خانواده اش است.»
7-  برخورد منطقی با مشکلات
باید در نظر داشت که مشکل یک طرف و شیوه ی برخورد با مشکل طرف دیگر است. به جای اتخاذ روش پرخاشگرانه، خشونت آمیز و بدبینانه، بهتر است روش مسالمت آمیز، صمیمانه و خوش بینانه را انتخاب کرد. اگر رفتاری برای شما مبهم است، ساده ترین راه این است که از همسرتان سؤال کنید هدف شما از انجام این کار چیست؟ منظور شما از این حرف چیست؟ چرا این گونه رفتار می کنی؟ چطور شد که این گونه عمل کردی؟ و غیره.
8- جلوگیری از سوء تفاهم
مهم ترین عامل پدیدآیی مسائل و مشکلات زناشویی، سوء ارتباطات و سوء تفاهمات است. هر زن و مردی به سهم خود مسئولیت دارند که از به وجود آمدن این مسائل پیش گیری کنند و در اولین فرصت ممکن، به حل و فصل آن ها بپردازند زیرا سوء تفاهمات به صورت یک فرآیند مخرب و پیش رونده عمل می کنند. گاهی یک سوء تفاهم کوچک مانند گلوله ی برفی است که بر اثر غلطیدن از فراز کوه به تدریج به یک بهمن بزرگ تبدیل می شود.
موقعیت خانواده از نظر اسلام
همان طور که سازمان بدن انسان از واحدهای مختلفی ترکیب یافته و رابطه ی طبیعی بین آن ها وجود دارد، جامعه نیز از هسته ها و واحدهای کوچک خانواده تشکیل شده است. وقتی در روابط اعضای خانواده، حسن تفاهم و صمیمیت و عواطف انسانی حکم فرما گردد و همه ی اعضای آن به مثابه زنجیری به هم پیوسته و متحد باشند، سازمانی کامل و صحیح در پرتو این هماهنگی پدید می آید و در نتیجه بنیان یک اجتماع سالم و نیرومند پایه گذاری گردیده، نیروهای آنان در مسیر سعادت همگانی بسیج می شوند.
برعکس، وقتی این واحدهای کوچک - که تشکیل دهنده ی اجتماع هستند - دست خوش هرج و مرج و آشفتگی شده، از راه اعتدال فاصله گیرند، چرخ های اجتماع نیز از رشد و تکامل باز می ماند. پراکندگی و تشتت، نظام اجتماع را از هم می گسلاند. انسان به مقتضای آفرینش خود، سخت علاقه مند به بقا و ادامه ی حیات خویشتن است. و برای نیل به این تقاضای درونی از هیچ کوشش و تلاشی خودداری نمی کند. بهترین و آسان ترین وسیله برای تأمین هدف انسان، ایجاد نسل است زیرا فرزند جزئی از وجود شخص و دنباله ی حیات و هستی آدمی است و پاسخ به این تقاضای شدید فطرت با تشکیل خانواده و عهده دار شدن مسئولیت های خانوادگی آغاز می گردد.
اسلام با تشویق به تشکیل خانواده که بهترین وسیله برای حفظ عفت عمومی است به مبنای فطرت پاسخ مثبت می دهد و زناشوئی را یگانه وسیله ی پیدایش فرزندان درست کار و حفظ بقاء نوع شناخته است: «خداوند برای شما از جنس خودتان همسران قرار داد و برای شما از همسران تان فرزندان نوادگان پدید آورد و چیزهای پاکیزه برای شما نمود»
اسلام برای جلوگیری از انحراف نیروی جنسی جوانان از مسیر طبیعی و نجات آن از فشار این غریزه، به مسئولین خانواده توصیه می کند وسائل ازدواج جوانی که به حد رشد کافی رسیده را فراهم سازند. چه بسا جوانانی که شخصا شرائط و امکانات تشکیل خانواده برای شان میسر نیست و در اثر فشار نیروی غریزی خود در معرض فساد و تباهی قرار می گیرند.
اسلام معتقد است تشکیل خانواده و به کار بستن قوانین ازدواج تنها راه جلوگیری از مفاسد افراط و تفریط جنسی و سعادتمندانه زیستن جامعه ی انسانی است.
اسلام به منظور استحکام روابط اعضای خانواده با یک دیگر، قوانین و مقرارات جامعی ارائه داده و روابط آن ها را با دقیق ترین اسلوب نظام بخشیده است. ازدواج به عنوان «پیمان محکم» تعبیر آورده و همه ی مسائل مادی را از هدف خود دور ساخته است و برای این که اعضای خانواده از یک وحدت صوری و معنوی برخوردار شوند و روابط آن ها بر محور همبستگی کامل بچرخد، وظایف و اداره ی این سازمان را به طور عادلانه بین زن و مرد تقسیم کرده تا هر کدام به مقتضای استعداد و ذهنی که در آن مهارت پیدا کرده، متعهد اداره ی قسمتی از امور زندگی شود. «زن و مرد نسبت به همدیگر حقوق متقابل دارند.» اسلام در زمینه ی شغل، امکانات طبیعی و سرشت زن و مرد دقیقا ملاحظه کرده است. از طرفی مرد عهده دار شئون اقتصادی و تولیدات مادی و امور مربوط به آن می گردد، از طرف دیگر زن، تولیدات انسانی و پرورش نسل و نظارت در امر خانواده را به عنوان وظیفه ی اصلی خود می پذیرد.
جمع بندی و ارائه ی پیش نهادات
از آنجا که فرهنگ ملی ما با اسلام در آمیخته، مشخصا در جبهه ی مقابل برهنگی و بی حجابی قرار داریم. در این جا مشکل اساسی در مقابل بی عفتی و برهنگی زنان، نبود استراتژی معین در برابر این معضل اجتماعی است.
یکی از راه کارهای مقابله با این معضل، نوسازی و بازسازی نظام ها، دستگاه های سیاسی، قوانین و ساز و کارها برای تحقق فرهنگ آرمانی اسلامی - ایرانی خود است. در این راه کارها بایستی فرهنگ جامعه را در ابتدای امر مورد بازخوانی و شناخت قرار داده، با رفع نواقص، فرهنگی را که مطلوب است مشخص نمود.
برای مقابله با بی حجابی و تزلزل بنیان خانواده در جامعه ی اسلامی، شایسته است یک برنامه ریزی فرهنگی اصولی و اساسی با ویژگی های ذیل صورت گیرد؛ آینده نگری، جامعیت، تنوع پذیری، مصون سازی، دشمن ستیزی، شورآفرینی و نشاط انگیزی، هماهنگ سازی و اولویت پیش گیری بر درمان.
برنامه های مطلوب فرهنگی باید شورآفرین و نشاط انگیز باشد تا به نیاز جوانان پاسخ گوید و با رغبت و ذوق آنان سازگاری بیشتری داشته باشد. در ادامه چند پیش نهاد و راه کار جهت جلوگیری و مبارزه با بی حجابی و مستحکم کردن پیوند های خانواده، در نظام خانواده ارائه می دهیم.
در مرحله ی اول، خود دختران و زنان جامعه باید اهمیت موضوع را درک کرده، ضمن تقویت حس دشمن شناسی، ترفندها و حیله های دشمنان را بشناسند و برای مقابله با آن چاره اندیشی کنند و در مرحله ی بعد، خانواده ها نیز باید در برابر این بحران خانمان برانداز ساکت ننشینند و ضمن درک شرایط موجود، با افزودن آگاهی های خود، این مسائل را مد نظر قرار دهند:
1) نظارت بر شیوه ی استفاده ی فرزندان از شبکه های اینترنتی و دستگاه های خبری؛
2) تشویق فرزندان به پیوند با اماکن مذهبی و مشارکت در جلسات معنوی و مذهبی؛
3)  پر کردن اوقات فراغت فرزندان با برنامه های مفید و کیفی؛
4)  افزودن شناخت و آگاهی های عمیق در مورد دشمن شناسی و نقشه های دشمن؛
5)  وادار کردن اعضای خانواده به مطالعه و پژوهش پیرامون آسیب شناسی بی حجابی و بی عفتی؛
6)  مصون سازی اعضای خانواده با ایجاد تعهد در آنان و تقویت حس پاک دامنی و عفاف؛
7)  تحکیم پیوند اولیا و مربیان با مدارس و مراکز آموزشی و کسب آگاهی از وضعیت تحصیلی آنان؛
8)  رفع نیازهای مادی و معنوی اعضای خانواده در حد توان و اهمیت دادن به نظرات و پیش نهادات آنان؛
9)  گسترش فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر در میان اعضای خانواده و شناخت مراحل و مراتب آن؛
10) ایجاد رابطه با نهادها و سازمان های مؤثر برای جذب فرزندان و پرورش خلاقیت های درونی آنان
11) ترغیب افراد خانواده به روی آوردن به ورزش سالم و ایجاد زمینه ی لازم برای سلامتی روحی و جسمی آنان؛
و هر موضوع دیگری که می تواند دختران و زنان جامعه ی اسلامی را از گزند بی حجابی و بی عفتی مصون داشته، به تبع آن به حفظ و استحکام بنیان خانواده اضافه شود.

آپارات سراسری - استان ها سروش سراسری - استانها
اظهار نظرات | 0
captcha